Uydular neden çarpışmıyor konusunda sorulan birkaç soruyu görünce bilgi eksikliği olduğu düşüncesine vardım. Bugünlerde akşamdan sabaha kadar gözlem yapıyorum, öğleden sonra kalkıyorum, daha uyanmadan o gecenin proğramını hazırlamak ve gözleme başlamak zorunda kalıyorum. O nedenle PixInsight yazılımı üzerinde bilgimi artırma zamanı bulamadığım için size biraz uzay ile ilgili temel bilgileri vermek istedim.

Uydular ne kadar yüksek yörüngelere yerleştiriliyor sorusunu yanıtlamak için Google amca bana güzel bir şekil vermediği için şu anda çalışan yani aktif uyduların bir kataloğunu aradım ve buldum. Tüm uydular elips yörüngelere yerleştirildiği için yere en yakın ve en uzak oldukları uzaklıkların ortalamasını aldım. 30 Haziran 2016 tarihinde toplam 1419 uydu var gökyüzünde. Katalogda İTÜ’nün küp uydusunu görünce en azından 200’e yakın küp uyduyu da barındırdığını anladım.

Uydular genellikle üç farklı yörüngeye yerleştirilir.

Uydu yörüngeleri

LEO (Low Earth Orbit): Yeri gözleyen uydulardır. Alçak yörüngeye yerleştirilir. Bunların içinde bir çok casus, meteoroloji ve yeri inceleyen uydular vardır. LEO yörüngeleri 160 km’den başlar, 2000 km’de biter. Bu uydular genellikle yerin kutup noktalarından geçer.

MEO (Medium Earth Orbit): Orta yüksekliğe yerleştirilen uyduların yüksekliği ise 2000 km’den başlar, 35.786 km’ye kadar uzanır. Bunların çoğu da 20.400 km yüksekliktedir ve dönemleri 12 saattir. Bu tür yörüngeler yerin ekvator düzlemi ile belirli bir açı yaparlar.

GEO (GEostationary Orbit): Üçüncü tür yörünge yer eşzamanlı olanlardır ve bu uydular yer ekvatoru üzerinde, 35.785 km yüksekte ve dolanma dönemleri yer ile aynıdır. Hemen anlaşılıyor, tüm TV uyduları bu tür yörüngede bulunur. Uydu çanağınızı bir kez TÜRKSAT’a ayarlıyorsunuz, 24 saat seyrediyorsunuz, yani dünyamızın ekseni çevresinde dönmesinden etkilenmiyor çünkü TürkSAT da yer ile aynı hızda dolanıyor.

Hangi yüksekliğe yerleştirilen uydu, ne kadar yaşayabiliyor?

180 km yükseklik - 4-5 saat yaşam süresi
300 km yükseklik - 20~50 gün
800 km yükseklik - 5 yıl
1100 km yükseklik - 6 yıl
1389 km yükseklik - 7,5 yıl
10.330 km yükseklik - 10 yıl
36000 km yükseklik - 13 yıl

Üstteki şekilde ise benim aktif uydular kataloğundan elde ettiğim ortalama yükseklikleri uydu sayılarına göre gösteriliyor. GEO uyduları hemen hemen aynı yükseklikte olduğu için grafikte neredeyse bir çizgi halinde gösteriliyor. LEO uydularının ise yükseklik değişimi fark ediliyor. Sanırım grafiği logaritmik çizmem gerekti ama o zaman da dostlarım anlayamayabilirdi.

GEO uydularından daha yüksekte olan yörüngelere ise yüksek yer yörüngesi (High Earth Orbit, HEO) adı verilir ama bu yörüngedeki uydu sayısı 7-8 yöresindedir. Uydular genellikle iç ve dış van Allen ışınım kuşaklarının içine yerleştirilmez çünkü statik elektrik uydu içindeki elektronik aletlerin bozulmasına neden olur. Gerekli önlemleri alarak yerleştirilen uydular da var.

Kaynak: http://www.ethemderman.com/gokbilimi/gokbilim-yazilarim/item/690-yapay-uydularin-yorungeleri

0 Yorum

Düşünceleriniz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

©2019 MAGGOG MEDYA | Tüm hakları DMCA tarafından korunmaktadır.

İLETİŞİM

Şikayet, öneri, teklif ve sorularınızı buradan iletebilirsiniz.

Sending
veya

Log in with your credentials

veya    

Bilgilerinizi unuttunuz mu?

veya

Create Account